AZTERKETITISA DELA ETA

Aspaldian ez omen dugu ezer eskegi eta hementxe naukazue asmo horretan. Noski, gogoan izanda ikasleok jo ta su zabiltzatela azterketa gora azterketa behera (hilaren 14an izan zen deialdi irekia eta atzo hilabete izango da itxia), pare bat gauzatxo gomendatzea bururatu zait, hona hemen:
       -Batetik, http://www.ikasbil.eus/web/ikasbil/home . Bertan "baliabideak" atalean azterketa-eredu mordoa topatu ahalko duzue. Eta noski, esan gabe doa orrialde honetan surfeatzeari derrigorrezkoa deritzogula euskara ikasleontzat.
       -Bestetik, euskaltegian daukagun blog xumea, https://hegoaldeuskaltegia.wordpress.com/ . Bertan topatuko dituzue zuek bezalaxe euskara ikasten ari direnen iritzi testuak. Erabilgarria deritzogu nola idazten duen zuen egoera berean dagoen jendeak ikusteko.

EUTSI!!!

EGA dela eta, lehenengo deialdiaren datak kaleratu berri direla kontuan hartuta, eta bide batez hainbeste buruhauste eragiten dikigun idazlanari begira, hona hemen topatu berri dugun perla zuekin partekatzeko: https://prezi.com/rqrywz1evrpv/iritzi-artikuluak-idazten/
EMAIOZUE BISTADIZO BAT, MEREZI DU ETA!!

ADIIII !! Maiatzaren 14an HABEren idatzizkoa!! Horren harira, hona hemen puntuazio-zeinuen inguruko apuntetxo batzuk, izan ere, betidanik eta betiko ditugu, esango nuke nik,  gorabeheratxoak honekin, ezta?

PUNTUAZIOA

    Ezinbesteko tresna da puntuazioa. Testua antolatzen du, testuaren musika agerian uzten du, eta ulerbideak ematen dizkigu; ez da gutxi, beraz. Arazo gehien sortzen dituzten puntuazio-markak aztertuko ditugu jarraian.

Koma

Esanahia argitzen laguntzen du komak:

    Lan egiteko, ez lapurretan ibiltzeko aukeratu dute ministro.

    Lan egiteko ez, lapurretan ibiltzeko aukeratu dute ministro.

Ez ahaztu, beraz, honako kasu hauetan koma erabiltzea:

● Zerrenda baten elementuak bereizteko:

    Bizkaian, Gipuzkoan, Araban eta Nafarroan egingo dira hauteskundeak.

● Eta abar esapidearen aurrean ere koma jartzen da, osagaiak labur-laburrak izan ezean:

    Interneteko denda batean sartu eta liburuak, bideoak, arropa eta abar eros

      ditzakezu.

    Biharko batzarrean erabakiko dugu etxebizitza sozial horiek nola banatuko

      diren, hau da, orain arteko irizpideak jarraituko ditugun, osatu beharrik dagoen,    

      zein epe izango den etxeotan bizitzen hasteko, eta abar.

● Deikiekin (gutunetan eta):

    Kaixo, Ander:

    Agur, Jon:

● Datan, toki-izenaren ondoren:

    Lazkaon, 2010eko irailaren 10ean

● Tartekiekin eta aposizioekin: komaz txertatzen dugun tartekia erabat lotuta dago esaldiaren egiturari eta edukiari:

    Izangaiek, eskabidearekin batera,  agiri hau aurkeztu beharko dute (Tartekia)

    Mikel Garmendiak, Hezkuntza eta Kultura sailburuak, aurtengo plangintza aur-

      keztu dio lehendakariari (Aposizioa)

●Lokailuekin (ordea, hala ere, beraz, bestela, nire ustez, dirudienez…):

    Gobernu batek hartzen dituen erabakiak, ordea, epe luzera aztertu behar dira.

    Nire iritiz, parlamentariek ez dute inolako eskaerarik egin.

● Perpaus nagusiaren eta mendekoaren artean:

    Oraindik ez dute argitaratu aurtengo lan-hitzarmena,onartu gabe baitago.

Nolanahi ere, kontuz! Mendekoa nagusiaren aurretik badoa, eta galdegaia bada:

    Oporretatik itzultzen direnean hasiko dira lanak banatzen

Beraz, galdegaiaren eta aditzaren artean ezertxo ere ez, ezta koma ziztrin bat bera ere.

● Mintzagairen ondoren, baldin eta aurreratzen baldin badugu sarbidea emateko ondoko aipamenari:

    Kazkabarra, horixe besterik ez genuen behar.

● Eta, edo.. juntagailuen bidez hitz soilak barik perpausak lotzen badira, jarri koma perpausen artean:

    Udalbatzak gaur aztertu ditu aurrekontuak, eta mozioak hurrengo baterako utzi.

● Bai edo ez batzuk segidan doazenean:

    Gure bulegoan ez dago, ez ordenagailurik, ez inprimagailruik, ez deus.

● Aditzaren ordez (elipsia):

    “Argia” aldizkaria, denetan interesgarriena.

●KONTU handiz ibili, bestaldetik, honakoetan:

1. Subjektuaren eta aditzaren artean ezin da koma bakarra jarri, bi bai:

*Auzitegiak, epaia eman zuen atzo.

Auzitegiak, ezustean, epaia eman zuen atzo.

2.      Aditza eta osagarri zuzena ezin dira komaz banatu:

*Alkateak esan du, bilera datorren astean egingo dela (Komarik ez).

Puntu eta koma

    Mailaz maila igoko bagina, koma baino gorago eta puntua baino beherago geldituko litzateke puntu eta koma; beraz, bi mutur horiek lotzen ditu askotan, eta malgutasuna ematen dio testuari. Honako hauetan erabil daiteke puntu eta koma:

● Esaldiak elkarrekin lotzeko (batzuetan, puntua edo bi puntuak jar litezkeen zenbait tokitan):

    Ez zegoen denentzat lekurik; batzar-gela mukuru betea zegoen.

● Lokailuekin eta aurkaritzako juntagailu batzuekin (baina…), esaldiak luzeak direnean; bestela, nahikoa da koma:

    Ustez, ez diot egin inori kalte; hala ere, hitzik huts egin badut, barkatu.

● Lotu nahi ditugun esaldietako batek koma badu:

    Frogak aurkeztu,abokatu jauna; eta ez etorri guregana horrelako koplekin.

● Zenbait testu-antolatzailerekin, enumerazioak-eta egitean, barruan koma badugu:

    Deialdian parte hartzeko, honako hauek egin behar dituzu: batetik, eskabide-

       orria idazkaritzan jaso; bestetik, orria behar bezala bete; eta, azkenik, eskabide-

       orria eta gainerako agiriak erregistro orokorrean sartu.

Bi puntuak

    Ideiak antolatzeko tresna bikaina dira bi puntuak. Honakoetan, besteak beste, erabiliko ditugu:

● Zerrendei edo adibideei sarrera emateko:

    Hona bildu zirenak: Jose Migel Agirre, alkatea; Jon Urra, zinegotzia; Pello

       Etxeberria, enpresaburua; eta Itxaso Rodriguez, idazkaria.

● Hitzez hitzeko aipamenei sarrera emateko:

    Joxe Ramon Zubimendik eta Pello Esnalek Idazkera liburua-n diotenez:”Hitzez

       hitzeko aipamenen aurrean bi puntu jartzen dira (ondoren kakotez eta letra larriz

       hasten da aipamena)”.

● Aditz nagusia aurreratzeko, esaldia luzea bada:

    Hauxe jakinarazi diete izangaiei: otsailaren 12a  baino lehen, aurkeztu behar

       dituztela idazkaritzan deialdian zehazten diren agiri guztiak.

● Esaldiak errazteko (irakurleak egin behar ditu egin beharreko lotura semantikoak):

    Ez zegoen denentzat lekurik: batzar-gela mukuru betea zegoen.

    Ez zegoen denentzat lekurik, mukuru betea baitzen batzar-gela.

● Gutunetako hasierako agurretan. Hurrengo lerroa letra larriz haten da:

    Lagun hori:

             Uda honetan…

●Orduak zenbakiz adierazten baditugu, bi puntu jartzen dira orduen eta minutuen artean: 12:30, 17:00… Tarterik ez dago ez bi puntuen aurretik, ez bi puntuen ondoren.

Parentesiak

    Parentesiak, marrak eta komak: hirurak erabiltzen dira esaldian informazio osagarria txertatzeko. Nahiz eta oraingoz ez dagoen legerik jakiteko noiz txertatu bata edo bestea, parentesiak noiz erabili argitzen saiatuko gara.

    Parentesiak dira libreen txertatzen direnak. Oso lotura ahula izaten dute esaldiaren egiturarekin: sarritan hitzak ez dira deklinatzen, eta aditzik gabe ere frankotan erabiltzen ditugu. Parentesietan argigarri txikiak sartu ohi ditugu.

    Guk honelakoetan erabiliko ditugu parentesiak:

● Leku-izenak eta horrelakoak zehazteko:

    Uztaritze (Lapurdi) Errobi ibaiaren ertzean dago.

● Era askotako zenbakiak emateko:

    Diru-laguntza sei mila eurokoa izango da (6.000 €).

    Koldo Mitxelenak (1915-1987) hasiera eman zion Orotariko Euskal Hiztegia-ri.

    Taldeak osatzeko, gutxieneko kopuru bat behar da (8 ikasle).

    Atxiloketa ordu erdi geroago izan zen (19:50), eta ez zen zauriturik gertatu.

● Siglak, laburdurak… argitzeko:

    Eusko Jaurlaritzaren Informatika Elkarteak (EJIE) ikastaro asko online eskain-

       tzen ditu.

    NOLEGAk (Normalizazio Legearen Garapena) ikastaro asko antolatu ditu

● Liburuen, filmen… izenburuak itzultzeko:

    Joxe Austin Arrieta izan zen Memories d´Hadrien (Hadrianoren Oroitzapenak)

      liburuaren itzultzailea.

● Izengoitiak eta beste argitzeko:

    Orixek (Nikolas Ormaetxea) jesuitetan egin zituen ikasketak.

● Eta KONTUZ, ez dira edonon jartzen eta:

    ○ Beste edozelako gorabehera, erakunde (publiko zein pribatu) emaileari jaki-

           narazi behar dio.

    ○ Beste edozelako gorabehera, erakunde emaileari (publiko zein pribatu) jaki-

          narazi behar dio.

Zenbait gomendio, azterketako idazlana hobeto egiteko

Badatorrela HABEko azterketa, zapatuan, aizue! Hona hemen hurrengoa laguntza gisa: http://eibz.educacion.navarra.es/creibzw/baliabideak/ega/pdf/Zenbait%20gomendio%20euskarazko%20azterketa%20hobeto%20egiteko.pdf

AZTERKETAK

Ondo dakizuenez, dagoeneko ditugu EGA zein HABE azterketen datak. Gogorarazteko asmoz hemen jarriko dizkizuego 1. deialdikoak: EGA Atarikoa: otsailaren 22an Emaitzak: otsailaren 27an Proba idatzia: martxoaren 8an eta 15ean, dagoen jende kopuruaren arabera Emaitzak: martxoaren 8an Ahozkoak:nmaiatzaren 23an, 24an, 30ean eta 31n Azken emaitza:ekainaren 20an HABE Matrikula: martxoaren 26tik apirilaren 2ra Entzumena eta irakurmena: maiatzaren 6tik 10era Emaitzak: maiatzaren 15ean Idazmena: maiatzaren 17an Emaitzak: ekainaren 12an Ahozkoak: 1. eta 2. mailak ekainaren 19,20 eta 21ean 3. maila: ekainaren 27an eta 28an 4. maila: ekainaren 28an Azken emaitza: uztailaren 9an ZORTE ON!!!

IRITZI TESTUA

TESIA-ANTITESIA-SINTESIA da kazetariek iritzi artikuluetan maiz erabiltzen duten egitura. Hona hemen bi testu-eredu eta beroien egituraketaren hausnarketatxoa, zuk hurrengoan paralelo bat egin dezazun beste gairen batekin.

1-TELEBISTAZ

            “Caja tonta” izengoitiz bataiatu zuen azkar ustekoren batek. Gero, sinistarazi nahi izan digute bera tresna tontoa izarteaz gain, ikusten dugunok ere tontotu egiten gaituela. Irizpide horiek hausnartuz bizi izan da azken urte mordo honetan modernotik edo irakurritik pittin bat zuen oro, moderno eta irakurri plantak egiten zituen hura bizi izan den bezalaxe.

            Antzerkiak gure espiritua (kritikoa, alegia) lantzeko balio zuen, zein eta obra kostunbrista zaharkitu hutsal horietakoa ez zen. Zineak beste hainbeste, kritikoren bati halako pelikula komertziala zela esatea bururatzen ez bazitzaion. Telebista, ordea, tontogilea zen, espiritu kritikoa landu ordez deuseztu egiten zuen aparailu arbuiatua. Izate goreneko idazle, intelektual, politiko edo kirolariek edozein elkarrizketatan esango dizute, galdetu ala ez galdetu, eurek telebista ikusteko ohiturarik ez dutela, programa jakinen bat edo bestek baino ez dituela erakartzen. Eta harrotasunez esaten dute behiala berri baina orain edozein arazo bezain erabilia den topikoa, esate hutsarekin puntuak irabaziko baitituzte.

            Gutxietsita ez ezik, gaitzetsita dago gainera. Telebista arraio horrengatik, jendeak gutxiago irakurtzen omen du, haurrei ahaztu egiten omen zaie jolasten, helduok ez bide dugu lehen adina pentsatzeko betarik hartzen, belaunaldien arteko afalondoko elkarrizketa goxo hura galdu egin omen da, antzokiak eta zinemak hustu… Lehen denak hilean bosna liburu irakurri, Kanten filosofia xehetu eta antzerkira biz behin joaten al ziren ba?

            Norbaitek esango du neurrian datzala gakoa. Neurria hartu behar zaiola telebistari, benetan interesatzen zaizkigun saioak ikusi eta interesatzen ez zaizkigunak heltzean aparailua itzali eta alde egiten jakin beharra dagoela, haren aurrean tonto-tonto geratu ordez. Horixe neurrian datzala dena! Zurruteroarena pare bat kopa hartu eta planto egitean, erretzailearena paketea botatzean berririk ez erostean, drogatarena beharraren atzaparretan eori aurretik geratzean. Baina zurruteroak, erretzaileak nahiz drogatak nagusiki nahi dugulako gara zurrutero, erretzaile nahiz drogata, teleadikto nagusiki nahi duelako teleadikto den bezalaxe. Batzuentzat plazerra bada zenbait neurri gainditzea, besteentzat beti izango da txorakeria.

            Kontuak kontu, batek baino gehiagok nabarituko zuen telebistaren hutsunea oporraldiotan. Itzultzean harro botako zizuten hamabost egun eman dituztela telebistarik gabe haren faltarik somatzeke. Eta igual pasatu dituzte iluntzeak jokoan asper-asper egin arte edo diskotekan beti antzeko imintzioak eginez edo bati bestearenak eta besterenak bati batere inporta ez zaizkien kontuak elkarri esaten edo gurutzegramak eginez. Hori aberastasuna bada… betoz telebista pribatuak ere badaezpada.

EGITURAKETA

1-    Erabiltzen al ditu idazleak ikuspuntu bereko ideiak?

Ez, 2-5 paragrafoak tesiaren aldekoak dira eta 6-7.paragrafoak tesiaren kontrakoak.

2-    Zer ideia erabiltzen ditu bere iritzia defendatzeko?

TESIA: Gero sinistarazi nahi izan digute bera tresna tontoa izateaz gain , ikusten dugunok ere tontotu egiten gaituela (1.paragrafoa).

TESIAREN ALDEKOAK:

-Antzerkiak eta zineak espitiru kritikoa lantzeko baliagarriak (2.paragrafoa).

-Telebista ikusi bai, baina modu selektibo batean (3.paragrafoa).

-Beste jarduera intelektual batzuk eragotzi, oztopatu (4.paragrafoa).

3-    Zer ideia erabiltzen ditu bere iritziaren kontra?

Gakoa neurrian omen badatza ere, norberaren erabakia da (5.paragrafoa).

Telebistaren hutsunea nabaritu eta ez ikustearren, asper-asper eginda eman oporraldia (6.paragrafoko lehenengo 3 lerroak).

4-    Agertzen al da ondorioa testuan? Hala ez balitz, zein jarriko zenuke zuk?

Gutxi gorabeherakoa, ez oso argia. Testuan zehar ematen da. Bat aukeratuz gero, 6.paragrafoaren azken esaldia. 

5-    Ideiez gain, erabiltzen al du idazleak besterik bere iritzia azaltzeko?

Tonu ironikoa. Horrexek laguntzen dio bere iritzia argi adierazten.

2- ADIERAZPEN ASKATASUNA vs KOMUNIKABIDEEN INDARRA

            Ez dut inoiz oso argi izan zein den komunikabideen papera gure gizartean, besteak beste, pentsatzen jarri izan naizenetan, ematen duen baino askoz ere konplexuagoa den ondoriora heldu naizelako. Edozein kasutan, badirudi argi dagoela edozein kazetarik tirabira bat izan behar duela betiko: “Adierazpen askatasuna bai, baina norainokoa?”.

            Munduak orain arte ezagutu dituen errejimen politikoen artean bat baino gehiago izan da askatasun hau mugitzearen aldekoa, eta botere politkoaz baliatu izan dira herri xumeari hel zekiokeen (eta hel dakiokeen) informazioa kontrolatzeko. Ez dirudi, ordea, hau demokraziaren ezaugarri denik.

            Argi ikusten dut inork ez duela jakin behar diren hainbat eta hainbat gauza ezkutatzeko eskubiderik, hau da, kargu politikoa izateak ez lioke inori eman beharko gehienon ez jakinkeria zabaltzeko bidea. Alde honetatik, adierazpen askatasunak erabatekoa izan beharko luke. Argi ikusten dut, era berean, nik eta edozein kazetarik egoki iruditzen zaiona esateko eskubidea daukala. Hots, komunikabideak baliagarriak izan behar zaizkigu gure arteko komunikazioa gara dadin, baita gure iritzirako onargarriak ez diren gauzak, ekintzak… eta zernahi gauza salatzeko ere.

            Hirugarrenez, argi ikusten dut gure gizarteak eta gizakiak berak leader antzekoak behar dituela aurrera egingo badu; esan nahi baita, gizarteak iritzi-sortzaileak behar dituela gatazkatsuak izan daitezkeen auziei argia emateko.

            Baina, esandakoa gorabehera, ez dut hain argi ikusten demokrazia batean noraino hel daitekeen kazetari batek eman dezakeen informazioa. Non hasten da pertsonaia publikoaren intimitatea eta non informaziorako eskubidea eta beharra? Esaterako, Lady Di hil zenean, beharrezkoak al ziren hil berri zelarik atera zitzaizkion argazkiak? Edota, baliagarria al zaigu “El Mundo” egunkaria irakurtzeko, beronen zuzendari nagusiak dituen sexu-desbiazioak ezagutzea?

            Era berean, ez dut hain argi ikusten informazio guztiak mass media izeneko horietara heltzeko eskubidea daukanik. Adibidez, konta lezake kazetari batek beste pertsona baten inguruko zerbait, informazio hori erabilita hirugarren lagun batek hil badezake artikulu horren subjektua? Argi dago ezetz.

            Azkenik, ez dut hain argi ikusten iritzi-sortzaileen papera. Onartzen dut askorentzat, (eta agian baita neuretzat ere) ezinbestekoak direla gure gizartean. Baina, ez al da posible iritzi-sortzaile horiek botereak zuzenduak izatea eta, beraz, oinarrizkotzat jotzen den adierazpen-askatasuna kontrolerako tresna bihurtzea?

            Honengatik guztiarengatik esan dut hasieran auzi hau ematen duen baino konplexuagoa dela. Azken finean, gizakiaren on egite horretan datza dena; alegia,on egin  nahi bada, ez da ezer gertatzen; kontrakoa gertatzen denean, ordea, bai,kasu horietan entzutekoak eta entzun behar ez direnak entzungo ditugu.

EGITURAKETA

1-    Zer testu-motaren aurrean zaude, hots, argudiozkoa al da? Narratiboa al da?...

Argudiozkoa.

2-    Zehaztu, zer testu-era irakurri duzu?

Iritzi-artikulua, bertan iritzia agertzen zaigulako.

3-    Zein da testu honen egitura?

4     

TESIA: 1.paragrafoan agertzen da. Testuaren ideia nagusia azken esaldian agertzen da: “Adierazpen-askatasuna bai, baina norainokoa?”.

TESIAREN ARRAZOIKETA: 2-5 paragrafoak. Bertan hurrengo ideia hauek azaltzen dira:

a)    2.paragrafoa: “Zenbait errejimen poitiko adierazpen-askatasunaren kontra azaldu da; ez dirudi demokraziaren ezaugarria denik”.

b)    3.paragrafoa: “Edozein kazetarik egoki iruditzen zaiona esateko eskubidea dauka”.

c)    4.paragrafoa: “Komunikabideek baliagarriak izan behar dute gure arteko komunikazioa garatzeko, baita zernahi gauza… salatzeko ere”.

d)    5.pragrafoa: “Gizarteak leaderrak behar ditu, iritzia sortzeko ata auzietan argia emateko”.

ANTITESIA (kontrargumentazioa): 6-8 paragrafoak. Bertan hurrengoideak azaltzen dira:

a)    6.paragrafoa: “Non hasten da pertsonaia publikoaren intimitatea eta non informaziorako eskubidea?”.

b)    7.paragrafoa: “Informazioa neurtu egin behar da” , planteatzen den galderan utzitako ideia da).

c)    8.paragrafoa: “Iritzi-sortzailearen papera botereak zuzendua ote…”.

SINTESIA (ondorioa): 9.paragrafoa: “… auzi hau

5-    Zein testu-antolatzaile erabiltzen ditu idazleak egitura hori gauzatzeko?

ARRAZOIAK GEHITZEKO: era berean, hirugarrenez, azkenik.

ARRAZOIAK KONTRAJARTZEKO: edozein kasutan, ordea, gorabehera, baina.

ARGIBIDEAK EMATEKO: hau da, alde honetatik, hots, esan nahi baita, adibidez, alegia.

KONKLUSIORAKO: beraz, honengatik guztiagatik.




("Igara- "Nire ustez..." HEOK 3.maila, HABE)